Янгиликлар

China Daily нашрида эълон қилинган материалда Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази мамлакатнинг энг муҳим маданий-илмий лойиҳаларидан бири сифатида баҳоланиб, у нафақат бой тарихий меросни замонавий технологиялар билан уйғунлаштирган маскан, балки халқаро гуманитар алоқаларни мустаҳкамловчи майдон экани таъкидланади. Шунингдек, мақолада марказ фонида Ўзбекистон ва Хитой ўртасидаги маданий, туристик ва гуманитар ҳамкорликнинг изчил ривожланаётганига алоҳида эътибор қаратилган.

Ўзбекистон пойтахти Тошкент шаҳрида жойлашган янги очилган Ислом цивилизацияси маркази март ойидаги очилишидан сўнг мамлакатдаги энг муҳим маданий лойиҳалардан бири сифатида эътироф этилди, деб хабар берди CNN.

Шарқ ўрта асрлари меъморчилиги услубида барпо этилган мазкур мажмуа нафақат архитектура ёдгорлиги, балки “Янги Ўзбекистоннинг маънавий ва интеллектуал юксалиш стратегияси” ҳамдир, деди марказ директори Фирдавс Абдуқаликов.

Ўтмиш, бугун ва келажак

Тошкентнинг тарихий марказида 10 гектар ҳудудни эгаллаган мажмуа 65 метрли мовий гумбаз ва тўртта олтин дарвозага эга бўлиб, улар рамзий равишда Ўзбекистоннинг барча ҳудудлари бирлигини ифодалайди.

Иншоотнинг ҳар бир жиҳатига эътибор қаратилган меъморий услуб Темурийлар даври анъаналари билан замонавий технологияларнинг уйғунлигини намоён этади.

Ўзбекистоннинг тарихий ёдгорлиги бўлган Мирзо Улуғбек мадрасаси меъморчилигини акс эттирувчи асосий устун Қуръони Каримнинг илк нозил қилинган ояти каллиграфик ёзув билан безатилган.

Экспозиция концепцияси анъанавий музейлардан фарқ қилиб, тарихий маълумотларни тақдим этиш билан чекланмай, ташриф буюрувчиларни жонли интеллектуал муҳитга жалб қилади.

Инсоният интеллектуал тараққиётини узлуксиз жараён сифатида акс эттирувчи йирик мультимедиа панель — “Цивилизациялар ва кашфиётлар девори” турли даврлардаги буюк алломалар кашфиётларининг замонавий юқори технологиялар билан бевосита боғлиқлигини кўрсатади.

Ташриф буюрувчилар келажак авлодларга мурожаат қолдириши мумкин бўлган “Вақт капсуласи” интерактив лойиҳа сифатида катта қизиқиш уйғотмоқда.

Виртуал реаллик, сунъий интеллект ва голограммалар каби рақамли технологияларнинг кенг жорий этилиши IX аср қўлёзмалари, қадимий расадхоналар ва бошқа тарихий кашфиётларни “жонлантиради”.

Болалар учун мўлжалланган “1001 ихтиро лабораторияси” муҳандислик ва табиий фанларга қизиқишни эрта ёшдан шакллантиради. Шу тариқа, марказ миллатнинг интеллектуал салоҳиятини ривожлантирадиган интерактив таълим платформасига айланмоқда.

Ҳозирда марказ биринчи қаватда экспозиция галереяси ва иккинчи қаватда 1 миллиондан ортиқ китоб жамланган кенг кутубхонани ўз ичига олади.

Замонавий шаҳарсозлик ва экологик барқарорлик талаблари асосида барпо этилган мажмуа атрофидаги ободонлаштирилган ҳудуд шаҳар аҳолиси ва хорижий меҳмонлар учун очиқ бўлган кенг маданий-маърифий маконни яратган.

Марказ қурилиши 2017 йил 23 июнда Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев қарори асосида бошланган бўлиб, лойиҳа 2018 йилда амалга оширила бошланган.

2025 йил 29 январда Президент марказга ташриф буюриб, 2000 дан ортиқ олим томонидан ишлаб чиқилган илмий ва инновацион лойиҳаларни экспозицияга жорий этиш бўйича тавсиялар берган.

40 дан ортиқ мамлакатдан мутахассис ва дизайнерлар марказ фаолиятини ривожлантириш ва экспозицияларни бойитишда иштирок этган. Лойиҳа хорижда тарқалиб кетган ўзбек маданий меросини Ватанга қайтаришга ҳам хизмат қилмоқда.

2024 йил 13–15 ноябрь кунлари Тошкентда ўтказилган “Марказий Осиё: умумий маънавий ва маърифий мерос — умумий келажак” мавзусидаги конгресс доирасида марказга беш давлат президенти ташриф буюрди.

2026 йил февраль ойида “Prix Versailles” халқаро қўмитаси марказни “Дунёнинг энг гўзал музейлари — 2026” рўйхатига киритди.

ЮНЕСКО бош директори  Халед аль-Анани  марказни “янги авлод музейи, илғор илмий инфратузилма, замонавий кутубхона, Марказий Осиё цивилизациялари тарихига оид миллий ва халқаро архивлар, рақамли гуманитар технологиялар ва глобал илмий-маданий ҳамкорлик тармоғини бирлаштирган ноёб цивилизацион мажмуа” деб баҳолади.

Иккинчи қаватда жойлашган кутубхонада 1 миллиондан ортиқ китоб мавжуд.

Ҳамкорликни кенгайтириш

Сўнгги йилларда Ўзбекистон ва Хитой ўртасидаги ҳамкорлик сиёсий мулоқот, хавфсизлик, савдо-иқтисодий алоқалар, шунингдек маданий ва гуманитар алмашинувлар соҳасида барқарор ривожланмоқда.

Ўзбек ва хитой халқлари азалдан маданий ва гуманитар соҳаларда яқин алоқаларни сақлаб келган. Икки давлат ўртасидаги ҳамкорликнинг муҳим йўналишларидан бири туризм ҳисобланади. Тарихий ва маданий яқинлик туристик алмашинувларни ривожлантиришга хизмат қилади.

2025 йил июнь ойида Ўзбекистон ва Хитой ўртасида 30 кунлик визасиз тартиб жорий этилиши ўзаро алоқаларни янада ривожлантиришда муҳим қадам бўлди.

Шу йили Хитойда Ўзбекистон туризм йили деб эълон қилинди. Дастур доирасида Ўзбекистоннинг турли шаҳар ва ҳудудларида тақдимотлар, маданий тадбирлар ва роуд-шоулар ўтказилди. Натижада, 2025 йилда Ўзбекистонга ташриф буюрган хитойлик сайёҳлар сони 2024 йилга нисбатан уч баробарга ошди.

“Биз мамлакатимизда туризм инфратузилмасини доимий равишда ривожлантирмоқдамиз. Янги ва қизиқарли сайёҳлик йўналишлари яратилмоқда. Меҳмондўст Ўзбекистон ўзининг бетакрор тарихий обидалари ва гўзал табиати билан хитойлик сайёҳларни ҳар доим мамнуният билан кутиб олади”, деди Фирдавс Абдухолиқов.

Хитойлик сайёҳлар учун қулайлик яратиш мақсадида Ўзбекистон ва Хитой шаҳарлари ўртасидаги авиақатновлар кенгайтирилмоқда. Ҳозирда ҳар ҳафта 60 дан ортиқ рейс амалга оширилмоқда.

Умуман олганда, Ўзбекистон ва Хитой ўртасида барча соҳаларда ҳамкорлик учун катта салоҳият мавжуд. Икки давлат ўртасидаги кўп қиррали ҳамкорлик яқин дўстлик ва ишончли шерикликнинг ёрқин намунасидир.