Ислом цивилизацияси марказида нодир мерос нашрлари илмий экспертизадан ўтказилмоқда
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида Қуръони Каримнинг нодир қўлёзмалари, Катта Лангар Қуръони ва ислом цивилизацияси тарихига бағишланган 10 та китобнинг илмий экспертизаси ўтказилди. Мутахассислар нашрлардаги тарихий маълумотлар ва қўлёзма тасвирларининг аниқлиги, арабча ва ўзбекча матнлар таҳрири, фотосуратлар сифати ҳамда бадиий безак ечимларини атрофлича кўриб чиқди.
Тарихий қўлёзмалар ва буюк алломалар меросини китобхонларга етказиш нафақат илмий изланиш, балки юксак таҳририй масъулиятни ҳам талаб этади. Айниқса, асрлар давомида сақланиб келаётган нодир манбалар ҳақидаги нашрларда ҳар бир тарихий маълумот, қўлёзма тасвири ва унинг тавсифи ишончли далилларга асосланиши муҳим.
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида Нашрлар экспертизаси комиссиясининг ташкил этилган навбатдаги илмий муҳокамаси ана шу мақсадга қаратилди.
Нашрга тайёрланаётган 10 та китобнинг илмий мазмуни, матнлар таҳрири, тарихий манбаларнинг ишончлилиги, фотосуратлар сифати ва бадиий безаги мутахассислар иштирокида кўриб чиқилди.
Муҳокамага Марказ бош илмий ходими Зоҳидулло Мунавваров бошчилик қилди. Экспертлар гуруҳида шайх Абдулазиз Мансур, хаттот Ҳабибулло Солиҳ, Муслим Атаев, Саидаҳбор Булатов, Элдор Ибрагимов ва бошқа илмий ходимлар иштирок этди.
Мутахассислар китобларнинг мазмун ва шакл жиҳатидан пухта тайёрланиши, тарихий маълумотлар билан тасвирий материаллар ўртасидаги мувофиқлик ҳамда нашрларда учраган хатоларни чоп этишдан аввал бартараф қилиш масалаларига алоҳида эътибор қаратди.
Илмий муҳокаманинг муҳим қисми Қуръони Каримнинг тарихий қўлёзмаларига бағишланган нашрлар экспертизаси бўлди.
Жумладан, «Қуръони Каримнинг Ўзбекистон тўпламларидаги ноёб қўлёзмалари» номли китобнинг илмий мазмуни, тарихий манбаларга оид маълумотлари ва қўлёзмаларга берилган тавсифлар кўриб чиқилди.
Мутахассислар китобдаги маълумотларнинг аниқлиги, қўлёзмаларнинг илмий хусусиятлари ҳамда тасвирларнинг тўғри танланишига оид таклифлар билдирди.
Шунингдек, «Қуръони Каримнинг 114 нодир қўлёзмаси» номли китоб ҳам илмий экспертизадан ўтказилди.
Муҳокама давомида қўлёзмалар тасвирларининг жойлашуви, уларнинг тарихий тавсифи ва илмий идентификациясига алоҳида эътибор қаратилди.
Экспертизада Катта Лангар Қуръонига бағишланган китоб ҳам алоҳида муҳокама қилинди.
Мутахассислар қўлёзманинг китобда намойиш этилиши, саҳифалар композицияси, тасвирларнинг жойлашуви ва ранглар уйғунлигини кўриб чиқди.
Муҳокама давомида тарихий қўлёзмаларга бағишланган нашрларнинг ташқи кўриниши уларнинг илмий мазмунига мос бўлиши, безак элементлари эса асосий манбани тўғри англашга хизмат қилиши зарурлиги таъкидланди.
Тўртта ҳамкорлик нашри: таржима ва таҳрирга алоҳида эътибор
Йиғилишда Ислом цивилизацияси маркази ва Халқаро ислом иқтисодиёти академияси ҳамкорлигида тайёрланган тўртта китоб ҳам кўриб чиқилди.
Экспертлар уларнинг илмий мазмуни, таржималари, матнлар таҳрири ҳамда турли тиллардаги маълумотларнинг ўзаро мувофиқлиги юзасидан мулоҳазалар билдирди.
Хусусан, IRCICAга оид нашрнинг бир қисми ўзбек, иккинчи қисми араб тилида тайёрлангани инобатга олиниб, арабча матнларни тегишли мутахассислар томонидан яна бир бор текшириш зарурлиги қайд этилди.
Мутахассислар бошқа нашрларда ҳам аниқланган имловий, услубий ва мазмуний камчиликларни бартараф этиш бўйича тавсиялар берди.
Алоҳида таъкидланганидек, кўп тилли илмий нашрларда таржима аниқлиги, атамаларнинг бир хил қўлланилиши ва тарихий тушунчаларнинг тўғри ифодаланиши муҳим аҳамиятга эга.
Нашрдан аввалги экспертиза нима учун муҳим?
Ислом цивилизацияси тарихи, Қуръони Карим қўлёзмалари ва буюк алломалар меросига бағишланган китоблар кенг жамоатчилик учун илмий билим манбаи ҳисобланади.
Бундай нашрлардаги ноаниқ маълумотлар, нотўғри танланган тасвирлар ёки таҳририй камчиликлар ўқувчиларнинг тарихий манбалар ҳақидаги тасаввурига таъсир қилиши мумкин.
Шу сабабли Ислом цивилизацияси марказида китобларни нашрга тайёрлаш жараёни фақат матнларни таҳрир қилиш билан чекланмай, уларни турли йўналишдаги мутахассислар иштирокида илмий баҳолашни ҳам қамраб олмоқда.
Экспертизада тарихий манбаларнинг ишончлилиги, қўлёзмалар тасвирларининг аниқлиги, уларга берилган шарҳлар, илмий атамалар, таржима сифати ва китоб дизайни ўзаро боғлиқ мезонлар сифатида кўриб чиқилди.
Бу жараён муаллифлар, муҳаррирлар, хаттотлар, манбашунослар ва бошқа мутахассислар ўртасидаги илмий мулоқот учун ҳам имконият яратмоқда.
10 та китоб бўйича тавсиялар белгиланди
Йиғилиш якунида экспертлар кун тартибига киритилган нашрлар юзасидан ўз хулосаларини билдирди.
Аниқланган камчиликларни муаллифлар билан биргаликда бартараф этиш, зарур ҳолларда матнларни қайта таҳрирлаш, қўлёзма тасвирлари ва фотосуратларни алмаштириш, тарихий маълумотларни қўшимча текшириш ҳамда нашрларни кейинги экспертизага такомиллаштирилган ҳолда тақдим этишга эътибор қаратилди.
Муҳокамалар китобларнинг нафақат бадиий жиҳатдан сифатли, балки тарихий ва илмий маълумотлар нуқтаи назаридан ҳам ишончли бўлишини таъминлашга қаратилди.
