Янгиликлар

Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида дунё олимлари бугунги глобаллашув даврида янада долзарб бўлиб бораётган бир савол атрофида жам бўлди: Қуръон ва ҳадисларни қандай тўғри тушуниш керак?

Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида ўтказилган анжуман Ўзбекистон мусулмонлари идораси, Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти ва Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази ҳамкорлигида ташкил этилди. Туркия, Россия, Миср ва бошқа давлатлардан келган 70 дан ортиқ олимлар, тадқиқотчилар ва диний соҳа вакиллари бир майдонда фикр алмашди.

Бу ердаги муҳокамалар фақат назарий эмас. Улар замонавий жамият учун амалий аҳамиятга эга.

Абдурасул Тошпўлатов, ислом тарихи бўйича мутахассис, бу ҳақда шундай дейди:

– Нотўғри талқинлар нафақат тушунмовчилик, балки низоларга ҳам олиб келиши мумкин. Шунинг учун манбаларни тўғри англаш бугунги кунда жуда муҳим.

Бу фикрни бошқа иштирокчилар ҳам қўллаб-қувватлайди.

Москва Ислом институти вакили Тимур Фахретдиновнинг таъкидлашича, бу каби анжуманлар нафақат Ўзбекистон, балки бутун ислом олами учун муҳим аҳамиятга эга.

“Бу ерда олимлар Қуръоннинг жамият ҳаётидаги ўрни ҳақида очиқ ва чуқур мулоқот қилмоқда,” — дейди у.

Аммо муаммо фақат талқинда эмас. У таржимада ҳам.

Қозон ислом университети ректори Рафик Мукҳаметшин шундай дейди:

“Қуръон таржималари кўпайган, аммо уларнинг барчаси ҳам мукаммал эмас. Айрим ҳолларда мазмун тўлиқ етказилмайди. Шунинг учун тафсирлар муҳим.”

Бу эса яна бир саволни ўртага ташлайди: замонавий тафсир қандай бўлиши керак?

Шайх Иброҳим Абдулкарим, мисрлик олим:

– Бугунги кунда нотўғри талқинлар кўпайиб бормоқда ва буни илмий асосда ҳал қилиш зарур.

Бу фикрлар замирида бир ҳақиқат ётади:

Ислом манбаларини тушуниш фақат диний эмас, балки ижтимоий ва маданий аҳамиятга ҳам эга.

Анжуман доирасида Қуръон илмлари, ҳадис, тафсир методологияси ва Мовароуннаҳр уламолари мероси каби масалалар муҳокама қилинди. Китоблар кўргазмаси ва шўъба йиғилишлари эса илмий муҳитни янада бойитди.

Уйғун Ғофуров, Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти ректори:

“Бизнинг бой илмий меросимиз юз минглаб қўлёзмаларда сақланган. Уларни ўрганиш орқали биз бугунги муаммоларга жавоб топа оламиз.”

Бу анжуман шунчаки тадбир эмас. У мулоқот майдони, фикрлар тўқнашуви ва ечим излаш жараёни.

Тошкентдаги бу учрашув бир ҳақиқатни яна бир бор кўрсатди:
ислом манбаларини тўғри англаш — бу фақат ўтмишни тушуниш эмас, балки келажакни шакллантиришдир.

Анжуман доирасида Тошкент ислом институти ва Қозон ислом университетлари ўртасидаги ўқув ва илмий йўналишлардаги алоқаларни ривожлантириш ҳамда янги босқичга олиб чиқиш мақсадида "Англашув меморандуми" имзоланди.

Анжуман якунида билдирилган фикрлар ва илмий хулосалар келгусидаги тадқиқотлар учун мустаҳкам пойдевор бўлиши кутилмоқда.

Бир нарса аниқ: бу ерда берилган саволлар жавоб излашнинг ўзи энг муҳим натижадир.