Янгиликлар

The Korea Herald сайтида эълон қилинган мақолада Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази Марказий Осиё ва жаҳон ҳамжамияти учун муҳим интеллектуал ва маданий ташаббус сифатида баҳоланган. Унда Президент Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида амалга оширилаётган мазкур лойиҳа ислом цивилизациясининг илмий-маърифий меросини тиклаш, унинг инсоният тараққиётига қўшган ҳиссасини кенг жамоатчиликка етказиш ҳамда цивилизациялараро мулоқотни мустаҳкамлашга хизмат қилиши таъкидланган.

2025 йил 29 январда Президент Шавкат Мирзиёев Ўзбекистонидаги Ислом цивилизацияси марказига ташриф буюриб, 2 000 дан ортиқ олимлар томонидан ишлаб чиқилган илмий ва инновацион лойиҳаларни кўргазмаларга интеграция қилиш бўйича батафсил тавсиялар берди.

Ушбу ташриф марказ учун бурилиш нуқтаси бўлди. Бугун марказ қурилиш ва пардозлаш ишлари якунига етиб, 40 дан ортиқ давлатлардан мутахассислар ва дизайнерларнинг ҳиссалари билан шаклланган улкан ташаббус сифатида фаолият юритмоқда.

2025 йил сентябрида Бирлашган Миллатлар Ташкилоти (БМТ) минбаридан Президент Шавкат Мирзиёев марказнинг қурилиш ва пардозлаш ишлари тугалланиши ҳамда  яқин орада очилиши ҳақида эълон қилди.

Шундан сўнг, унинг кўргазмалари кенг қамровли интеллектуал ва маданий тажрибага айланиши билан глобал эътиборни тортмоқда.

Давлат раҳбарлари, халқаро ташкилотлар ва дунёнинг турли бурчакларидан келган меҳмонлар унинг ишлари билан танишиб, унинг ортиб бораётган аҳамиятини тан олишди.

Бу эса чуқур цивилизацион ўзгаришлар даврида юз бермоқда.

Технологик тараққиёт ахлоқий мулоҳазадан тез ривожланмоқда, геосиёсий таранглик ва маданий парчаланиш эса мулоқот ва ҳамжиҳатлик бўйича долзарб саволларни келтириб чиқармоқда.

Диний қадриятлар кўпинча ажратиш воситаси сифатида ишлатилмоқда, маданият эса кўприк ўрнига нуқта бўлиб қолмоқда. Шу шароитда мазмунли цивилизациялараро мулоқотни тиклайдиган платформалар энди ихтиёрий эмас — улар зарур.

Шунинг учун, ушбу марказ Евросиё юрагида пайдо бўлганлиги тасодиф эмас. Ушбу минтақа тарихан цивилизациялар, савдо йўллари, динлар ва интеллектуал анъаналарнинг тўқнашуви билан шаклланган.

Марказнинг ташкил этилиши узоқ муддатли стратегик жараённинг натижасидир.

2017 йилда БМТга мурожаат қилган Президент Шавкат Мирзиёев Ислом цивилизациясининг жаҳон тарихидаги ҳақиқий ўрнини тиклаш зарурлигини таъкидлади, унинг маърифат, илм-фан ва инсонпарвар қадриятлар асосига таянишини қайд этди.

Ушбу жараён халқаро миқёсда катта эътирофга сазовор бўлди. Қурилиш давом этаётган пайтда марказга ташриф буюрган Антонио Гутеррес  ташаббусни юқори баҳолаб, Президент Шавкат Мирзиёев глобал майдонда мулоқот, маърифат ва ўзаро ҳурматни доимий тарғиб қилаётганини қайд этди.

Шундай эътироф Ўзбекистоннинг замонавий глобал мунозараларда фаол ҳисса қўшувчи давлат сифатидаги ўсиб бораётган ролини кўрсатади.

Марказ ўзи фақат архитектура ёдгорлиги эмас. У глобал аҳамиятга эга янги гуманитар моделни ифодалайди.

Бу ерда Ислом цивилизацияси унинг интеллектуал ва илмий мероси орқали намойиш этилади — университетлар ва академиялар гуллаган, кутубхоналар ва лабораториялар билимни ривожлантирган, тиббиёт, фалсафа, математика ва санъатга асосий ҳисса қўшилган давр.

Марказ кучли сиёсий ирода ва стратегик раҳбарлик билан барпо этилган бўлиб, у янги авлод музейи, илғор илмий инфратузилма, замонавий кутубхона, кенг архивлар ва рақамли гуманитар технологияларни ўз ичига олади.

Шунингдек, у глобал илмий ва маданий ҳамкорликни ривожлантиради, ўзини динамик халқаро платформа сифатида танитади.

Минтақавий етакчилар ҳам унинг аҳамиятини тан олишди.

Қозоғистон Республикаси Президенти Қасим-Жомарт Тоқаев уни ноёб илмий, туристик ва этнокултурал лойиҳа сифатида тавсифлаб, тадқиқотлар учун умумий платформа бўлиши мумкинлигини қайд этди.

Шунингдек, Озарбайжон Республикаси Президенти Илҳом Алиев унинг Исломофобияга қарши курашдаги ролини таъкидлади, Исломнинг инсонпарварлик, бағрикенглик ва ҳамжиҳатлик ҳақиқий қадриятларини намойиш этишини қайд этди.

Мутахассислар марказни замонавий чақириқларга цивилизацион жавоб сифатида кўришмоқда — экстремизм ва нотўғри ривоятларга қарши билимга асосланган мувозанат.

Шу нуқтаи назардан, Ўзбекистон тарихий ролни фақат эълонлар билан эмас, балки жаҳон миқёсида аҳамиятга эга интеллектуал макон яратиш орқали ўз зиммасига олган.

Марказнинг энг муҳим ютуқларидан бири маданий мероснинг қайтарилиши билан боғлиқ. Давлат ва дипломатик координация орқали, аукцион уйлар, шунингдек асосий музейлар ва хусусий коллекторлар билан ҳамкорликда деярли 2 000 ноёб экспонат қайтарилди.

Бунга Ибн Сино қўлёзмалари, Беруний асарлари, Темурий миниатуралари ва бошқа Ислом санъати мўъжизалари киради.

Халқаро меҳмонлар ҳам катта таассурот қолдирди

Парагвай Республикаси Президенти Сантьяго Пенья  кўплаб илмий ва маданий ютуқлар ушбу минтақада юзага келганини қайд этди ва Ўзбекистон имкониятларига ишончини янгилади.

Финляндия Республикаси Президенти Александр Стубб марказни ноёб тажриба сифатида тавсифлаб, уч минг йиллик тарихни замонавий шаклда тақдим этилишини таъкидлади.

Кўплаб жиҳатдан марказ Бағдоддаги Байт ул-ҳикма, Хоразмдаги Маъмун Академияси ва Самарқанддаги Улуғбек мадрасаси каби тарихий муассасаларни  эслатади.

Шу билан бирга, у аниқ XXI аср муассасаси — тарихий билим рақамли инновация билан учрашадиган, қўлёзмалар глобал ресурсга айланадиган, музейлар эса жонли тадқиқот муҳитида фаолият юритадиган жой.

Сербия президенти Александр Вучич ташрифидан сўнг, марказ унинг илгари кўрганларидан тубдан фарқ қилишини, архитектуравий жиҳатдан ҳайратланарли ва интеллектуал жиҳатдан бой эканини қайд этди.

Хулоса қилиб айтганда, Ислом цивилизацияси маркази миллий ютуқдан кўпроқдир.

У глобал интеллектуал марказ ва дунё тобора бўлиниб бораётган бир пайтда мулоқотнинг кучли рамзи — билим, маданият ва умумий тарих инсониятнинг энг мустаҳкам кўприклари эканини эслатади.