Янгиликлар

Халқаро нуфузли Euronews нашрида ёзилишича, Тошкентда очилган Ислом цивилизацияси маркази қўлёзмалар, илмий тадқиқот инфратузилмалари ва интерактив кўргазмаларни бирлаштирган ҳолда, исломий меросни таълим, технология ва халқаро ҳамкорлик орқали оммага тақдим этувчи янги глобал илмий-маърифий маскан сифатида эътироф этилмоқда.

Мажмуа қўлёзмалар, илмий-тадқиқот инфратузилмалари ва интерактив кўргазмаларни бирлаштириб, таълим, технология ва халқаро ҳамкорлик орқали ислом меросини омма учун очиқ тақдим этади.

Ўзбекистонда Ислом цивилизацияси маркази очилди — бу илмий изланишлар, оммавий таълим ва исломий маданий меросни асраб-авайлашга бағишланган янги мажмуа ҳисобланади.

Лойиҳа илк бор 2017 йилда Президент Шавкат Мирзиёев томонидан Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеясида эълон қилинган эди. Унда тарихий материалларни кенг жамоатчилик учун очиқ қилиш мақсадида турли тўпламлар, тадқиқот марказлари ва жамоат маконлари ягона ҳудудда жамланган.

Марказ очилиш маросимида Президент Шавкат Мирзиёев иштирок этди.

Марказ музей кўргазмалари, илмий тадқиқот инфратузилмалари ва таълим дастурларини ўзида мужассам этган бўлиб, қўлёзмалар, артефактлар ва интерактив намойишлар орқали ислом цивилизациясининг тарихий ривожини намоён этади.

Очилиш маросимида Президент марказни мамлакатнинг тарихий ва маданий тараққиётини акс эттирувчи маскан сифатида таърифлади.

“Ушбу марказда Ўзбекистоннинг қадимий тарихи ва цивилизациясининг энг ноёб намуналари ягона таълим маконида жамланган бўлиб, бу ерга ташриф буюрувчилар ўзбек халқининг интеллектуал ва маданий салоҳияти ҳақида аниқ тасаввурга эга бўлишлари мумкин,” деди у.

Архитектура ва тузилиши

Мажмуа тахминан 10 гектар ҳудудни эгаллайди ва умумий майдони 42 000 квадрат метрдан ортиқ бўлган уч қаватдан иборат. Асосий залда 65 метрлик гумбаз жойлашган бўлиб, тўртта асосий пештоқ — Мирзо Улуғбек, Қўқон, Бухоро ва Хоразм — тарихий меъморий анъаналарга таянади.

Буюк сиймолар галереяси

Қуръон ва ҳадислардан олинган ёзувлар дизайнга уйғунлаштирилган бўлиб, билим, бағрикенглик ва инсон қадр-қимматига ҳурмат каби ғояларни ифода этади.

Марказ директори Фирдавс Абдухолиқов таъкидлаганидек, лойиҳа илмий фаолиятни жамоатчилик билан боғлашга қаратилган.

“Артефактлар, қўлёзмалар ва кўргазмалар орқали Ўзбекистоннинг кўп асрлик интеллектуал ва маданий анъаналарини намоён этиш — исломнинг илм-фан ва жамият тараққиётига қўшган ҳиссасини сақлаш ва кўрсатишга қаратилган кенг қамровли саъй-ҳаракатнинг бир қисми,” деди у.

Марказнинг илмий котиби Рустам Жабборовга кўра, “Улуғбек пештоқи XV аср астрономи ва олими Улуғбек Мирзо меросини акс эттириб, Самарқанддаги Улуғбек мадрасаси асосида яратилган.”

Бош меъмор Абдуқахҳор Турдиевнинг айтишича, марказнинг Ҳазрати Имом мажмуасига яқин жойлашгани уни тарихий шаҳар муҳити билан уйғунлаштиришга хизмат қилади.

Музей тўпламлари ва кўргазмалар

Музей 15 000 квадрат метрдан ортиқ майдонни эгаллаб, бешта асосий экспозициядан иборат. У ерда 2 000 дан ортиқ артефакт ва турли даврларга оид 100 дан ортиқ Қуръон қўлёзмалари намойиш этилган.

Экспонатлар орасида 1589 йилга оид “Бозубанд” қўлёзмаси, Сафавийлар даврига тегишли хаттотлик намуналари ва салжуқийлар асарлари мавжуд.

1001 Foundation асосчиси Аҳмад Салим шундай деди: “Биз тарихий шахсларнинг изланиш, кашфиёт ва муаммо ечиш қобилиятига эътибор қаратамиз. Мақсад — ёшларда қизиқиш уйғотиш ва ўтмиш сабоқларини бугунги STEAM таълими билан боғлаш.”

Қуръони Карим зали

Марказ мазмунини ишлаб чиқишда 40 мамлакатдан 1500 дан ортиқ мутахассис иштирок этган.

“Биз 20 га яқин мамлакат билан ҳамкорлик қилиб, Sotheby’s ва Christie’s каби аукцион уйлари билан музокаралар олиб бордик. Натижада 2000 дан ортиқ артефакт жамланди,” дея қўшимча қилди Абдухолиқов .

ЮНЕСКО вакили Сара Ношади лойиҳанинг аҳамиятини таъкидлаб, “Бу ташаббус мамлакатнинг ислом цивилизациясидаги тарихий ўрнини намоён этади ва минтақавий ҳамкорликни кучайтиради,” деди.

Кутубхона ва илмий инфратузилма

Марказда 3105 квадрат метр майдонни эгаллаган кутубхона мавжуд бўлиб, у 45 000 дан ортиқ босма нашрлар ва тахминан 350 000 рақамли ресурсларни ўз ичига олади. Бир вақтнинг ўзида 310 нафар фойдаланувчига хизмат кўрсата олади.

Тўпламлар орасида ўзбек жадидлари, тарихий тадқиқотлар ва ноёб халқаро нашрлар мавжуд. Шунингдек, кўзи ожиз фойдаланувчилар учун махсус аудио жиҳозлар ва Брайл материаллари ҳам тақдим этилган.

Мутолаа маскани

Халқаро ҳамкорлик ва тадқиқотлар

Марказда ICESCO, IRCICA, Оксфорд Ислом тадқиқотлари маркази, TURKSOY ва Темурийлар жамияти каби халқаро ташкилотлар ваколатхоналари жойлашган.

Бу ерда маҳаллий ва хорижий тадқиқотчилар кўргазмалар, илмий лойиҳалар ва таълим ташаббуслари доирасида ҳамкорлик қилиши мумкин.

Ислом цивилизацияси марказининг Биринчи Ренессанс даври бўлимидаги 'Бағрикенглик' майдони

Оксфорд Ислом тадқиқотлари маркази директори Фарҳан Низомий таъкидлаганидек, “Марказ Марказий Осиё ва бошқа ҳудудлар ўртасидаги тарихий алоқаларни кўрсатиб, ислом цивилизациясининг Европа илм-фанига таъсирини ёритади.”

Ташриф буюрувчилар учун имкониятлар ва рақамли технологиялар

Марказ кунига тахминан 5000 нафар ташриф буюрувчини қабул қилиши кутилмоқда. Унда конференция заллари, кўп тилли рақамли гидлар ва ёшлар учун мўлжалланган интерактив ҳудудлар мавжуд.

“Болалар учун кўргазмалар артефактларга эмас, балки Беруний ва Амир Темур каби буюк шахслар ҳақидаги ҳикояларга асосланади,” деди Аҳмад Салим.

Экспонатлар ёнида жойлаштирилган QR-кодлар орқали уч тилдаги видео ва аудио материалларга кириш мумкин бўлиб, келгусида улар сони саккизта тилгача кенгайтирилади. Шунингдек, меҳмонлар 3D инсталляциялар ва мультимедиа тақдимотлар орқали тасаввуф таълимоти билан танишиш имкониятига эга.