Янгиликлар

Озарбайжоннинг Caliber.az Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг очилишига бағишланган материални эълон қилди. Унда таъкидланишича, Тошкентда барпо этилган мазкур мажмуа ўзининг кўлами, замонавий инфратузилмаси ва ноёб экспозициялари билан дунёдаги энг йирик маданий-маърифий марказлардан бири сифатида баҳоланиб, Гиннес рекордлар китобига номзод сифатида ҳам эътироф этилмоқда.

Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев сешанба куни Тошкентда Ислом цивилизацияси марказини очди, деб хабар қилди давлат раҳбари матбуот хизмати.

Хабарда таъкидланишича, мазкур марказ ислом цивилизацияси тарихи, маданияти ва меросини ўрганиш ҳамда оммалаштириш соҳасида дунёдаги энг йирик мажмуалардан бирига айланган. Унинг кўлами Гиннес рекордлар китобига киритиш учун асос бўлиб хизмат қилади.

Марказ Ҳазрати Имом мажмуаси ҳудудида, 10 гектар майдонда барпо этилган. Бино уч қаватдан иборат бўлиб, узунлиги 161 метр, кенглиги 118 метрни ташкил этади. Гумбазининг баландлиги 65 метрга етади, умумий фойдали майдони эса 42 минг квадрат метрдан ошади.

Бино Шавкат Мирзиёевнинг архитектуравий ғоя ва таклифлари асосида лойиҳалаштирилган. Унга тўрт томондан — тўрт асосий портал орқали кириш мумкин. Порталлар ва ташқи аркалар Қуръон оятлари ва ҳадислар билан безатилган бўлиб, улар маърифат, бағрикенглик, инсонпарварлик ва ота-онага ҳурмат ғояларини ифодалайди.

Ер ости қаватида болалар учун махсус платформа, реставрация ва рақамлаштириш лабораторияси, музей экспонатлари ва ноёб қўлёзмалар сақланадиган фондлар, замонавий кафетерий ва музей вестибюллари жойлашган.

Биринчи қаватда тахминан 8350 кв. метрли кўргазма залига эга музей ва 550 ўринли конференция зали мавжуд. Иккинчи қаватда Мусулмонлар идораси, қўлёзма ва литографик манбалар, босма ва электрон адабиётлардан иборат кутубхона, ўқув заллари ҳамда халқаро ташкилотлар ва илмий муассасалар учун шароитлар яратилган.

Марказнинг маънавий юраги сифатида Қуръон зали эътироф этилади. Унда ноёб экспозициялар намойиш этилган. Гумбаз остида махсус мэппинг-голограмма яратилган бўлиб, унда аввало космос тасвири, юлдузлар чарақлаши акс этади. Бу композиция Тошкент осмонида кўринадиган юлдузлар харитаси асосида шакллантирилган. Юлдузлар сифатида 90 та Swarovski тошлари ва 650 дан ортиқ ёритгичлар қўлланган.

Бу ерда Мусҳафи Усмон (ЮНЕСКОнинг «Жаҳон хотираси» рўйхатига киритилган Қуръоннинг энг қадимий нусхаларидан бири) билан бирга турли сулолалар даврига оид 114 та ноёб Қуръон қўлёзмалари жамланган. Улар орасида Самонийлар, Қорахонийлар, Ғазнавийлар, Темурийлар, Шайбонийлар ва бошқа даврларга мансуб нусхалар мавжуд.

Марказ фондида 2000 дан ортиқ қадимий манба ва 60 дан зиёд ноёб Қуръон қўлёзмалари сақланади. Улар ватандошлар томонидан тақдим этилган ёки халқаро аукционлар орқали харид қилинган.

Марказ халқаро миқёсда ҳам эътироф этилган. У Франциянинг «Авиценна» мукофотига сазовор бўлган, Смитсонов институтининг Smithsonian Magazine журнали талқинига кўра 2026 йилда энг кўп кутилаётган 10 музей қаторига киритилган. Шунингдек, BBC Travel уни дунёдаги энг кутилаётган музейлардан бири сифатида баҳолаган.

Экспонатлар халқаро ISO стандартлари асосида рақамлаштирилган ва ягона электрон платформага жойлаштирилган. ЮНЕСКО ва ИКОМ талаблари асосида экспонатлар учун махсус классификация ва этикетка тизими ишлаб чиқилган. Ҳар бир экспонатдаги QR-код орқали ташриф буюрувчилар уч тилда (кейинчалик саккиз тилда) аудио ва видео маълумотларга эга бўлишлари мумкин.

Марказ «Ҳар ким учун очиқ музей» концепцияси асосида ижтимоий интеграция майдони сифатида яратилган. Келгусида кўзи ожизлар учун автоматик аудиогидлар, Bluetooth-маяклар орқали навигация ва робот-гидлар жорий этиш режалаштирилган.

Дастлабки ҳисоб-китобларга кўра, марказга кунига ўртача 5000 нафар ташриф буюрувчи келиши кутилмоқда. Тўлиқ фаолият юритиши учун 400 дан ортиқ ходим жалб этилади.

Марказ кутубхонаси 3105 кв. метр майдонни эгаллаган бўлиб, унда 45 мингдан ортиқ нашрлар, жумладан 2609 та ноёб асарлар мавжуд. Шунингдек, 350 мингта электрон манба ҳам жамланган.

Президент Шавкат Мирзиёев марказ қошида ташкил этилган халқаро илмий-маърифий платформа фаолияти билан ҳам танишди. Унда АЙСЕСКО, ИРСИКА, Оксфорд ислом тадқиқотлари маркази, ТУРКСОЙ каби халқаро ташкилотлар офислари жойлашган.

Шунингдек, марказ экспозициясида Sotheby’s ва Christie’s аукционларида харид қилинган ҳамда турли манбалар томонидан ҳадя этилган юзлаб ноёб артефактлар намойиш этилган.

Президент ўз нутқида шундай деди:

«Бугун биз ўзлигимизни англаш йўлидаги улкан воқеага гувоҳ бўлдик. Бу мажмуа халқимизнинг кимлиги, тарихи ва буюк аждодларимизни ҳаққоний акс эттиради. Бу ерга келган ҳар бир инсон, айниқса ёшларимиз, қандай улуғ аждодлар вориси эканини билиши керак».

Унинг таъкидлашича, ушбу лойиҳа нафақат меъморий иншоот, балки халқнинг орзу-интилишлари, маънавий кучи ва буюклигини намоён этувчи муқаддас маскандир.