Янгиликлар

Orexca сайти Ўзбекистон ва Марказий Осиё бўйлаб саёҳатга ихтисослашган манба сифатида Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига алоҳида эътибор қаратган. Нашрда таъкидланишича, мазкур марказ XXI асрдаги энг йирик маданий ва илмий лойиҳалардан бири бўлиб, кўп асрлик меросни замонавий технологиялар билан уйғунлаштирган ҳолда, нафақат музей, балки таълим ва халқаро мулоқот учун муҳим платформа вазифасини бажаради.

Ислом цивилизацияси маркази Ўзбекистоннинг XXI асрдаги энг йирик маданий лойиҳаларидан бири ҳисобланади. У оддий музей сифатида эмас, балки илмий ва таълимий йирик мажмуа сифатида яратилган бўлиб, кўп асрлик меросни замонавий технологиялар билан уйғунлаштиради. Бинонинг улкан гумбази остида тахминан 15 000 кв.м экспозиция майдони жойлашган. Мажмуанинг марказида Ислом оламининг энг муқаддас ёдгорликларидан бири — VII асрга оид Халифа Усмон Қуръони сақланади. Марказ Тошкентни сайр қилаётган меҳмонлар учун ҳам қулай жойлашган бўлиб, машҳур Ҳазрати Имом мажмуаси ёнида жойлашган.

Яратилиш тарихи

Ислом цивилизацияси марказини ташкил этиш ғояси 2017 йилда Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев томонидан илгари сурилган. Лойиҳа минтақанинг жаҳон илм-фани ва маданияти ривожига қўшган ҳиссасини намоён этувчи ягона маконни яратиш, шу билан бирга тадқиқот ва таълим учун платформа бўлиш мақсадида ишлаб чиқилган.
Қурилиш ишлари 2017–2025 йилларда олиб борилди ва унда юзлаб архитекторлар, муҳандислар, ҳунармандлар ва реставраторлар иштирок этди. Мажмуа меъморчилиги Самарқанд, Бухоро, Хива, Қўқон ва Термиз каби тарихий шаҳарлардан илҳомланган. Бу шаҳарларга хос услуб бинодаги умумий композиция ва безакларда акс этган.
Лойиҳа давомида халқаро илмий муассасалар, музейлар ва маданий ташкилотлар ҳам қўшилди. Ноёб қўлёзмалар ва артефактлар Ўзбекистонга қайтарилиб, марказ коллекциясига қўшилди. Мажмуа 2026 йил 17 март куни расман очилди.

Экспозиция

Марказ музей фондида 2000 дан ортиқ экспонат мавжуд бўлиб, улар орасида маиший буюмлар, асбоблар, қўлёзмалар, китоблар, археологик топилмалар ва амалий санъат намуналари бор. Экспозиция тўртта мавзули залга бўлинган:

Исломдан аввалги давр
•    Биринчи Ренессанс 
•    Иккинчи Ренессанс 
•    Янги Ўзбекистон 

Мажмуа марказида эса Қуръон зали жойлашган.

Исломдан аввалги давр

Бу зал экспозициянинг бошланиш нуқтаси бўлиб, энг қадимги даврлардан VII асргача бўлган тарихни қамраб олади. Бу ерда археологик топилмалар, петроглифлар, маросим буюмлари ва илк ёзув намуналари намойиш этилган.

Залнинг энг диққатга сазовор қисми — “Цивилизациялар ва кашфиётлар девори” бўлиб, барельефлар ва мультимедиа элементлари билан безатилган. Унда Хоразм, Бақтрия ва Суғд каби қадимий ҳудудларнинг жаҳон маданий ва савдо алоқаларидаги ўрни акс этган.

Биринчи Ренессанс

Бу зал VIII–XIII асрларни қамраб олади. Бу даврда Хоразмий, Фарғоний, Ибн Сино ва Беруний каби алломалар математика, тиббиёт, астрономия ва бошқа фанлар ривожига катта ҳисса қўшган. Улар асарлари кейинчалик лотин тилига таржима қилиниб, Европада кенг тарқалган.

Экспозицияда тангалар, қўлёзмалар, меъморий моделлар, заргарлик буюмлари ва амалий санъат намуналари намойиш этилган. Мультимедиа технологиялари орқали илмий ютуқлар яққол кўрсатиб берилади.

Иккинчи Ренессанс

Бу зал XIV–XVI асрларга, яъни Амир Темур ва Темурийлар даврига бағишланган. Бу даврда Самарқанд минтақанинг муҳим маданий марказига айланган.

Бу ерда Биби-хоним масжиди, Гўри Амир мақбараси ва Улуғбек расадхонаси каби обидалар моделлари намойиш этилган. Шунингдек, Алишер Навоий асарлари ва Улуғбекнинг юлдузлар жадвали ҳам тақдим этилган.

Янги Ўзбекистон

Сўнгги зал замонавий Ўзбекистонга бағишланган. Унда мамлакатдаги ислоҳотлар, таълим ва илмий дастурлар, халқаро маданий ҳамкорлик масалалари ёритилган.

Бу ерда OLED экранлар, VR технологиялари ва интерактив кўргазмалар орқали экспозиция янада чуқур ўрганиш имкони яратилган. Бинонинг ўзи ҳам маданий меросни сақлаш ва уни замонавий тарзда тақдим этиш рамзи сифатида намоён бўлади.

Қуръони Карим зали

Марказнинг юраги — Халифа Усмон Қуръони ҳисобланади. Бу Қуръон VII асрга мансуб бўлиб, энг қадимий нусхалардан бири саналади.

Асл нусха ҳимояланган ҳолда сақланади ва яқиндан кўриш ёки суратга олиш мумкин эмас. Аммо унинг нусхалари ва мультимедиа материаллари орқали матнни ўрганиш мумкин. Шунингдек, турли даврларга оид бошқа қўлёзма Қуръонлар ҳам намойиш этилган. Илгари бу Қуръон Мўйи Муборак мадрасасида сақланган.

Қўшимча имкониятлар

Мажмуа фақат музей билан чекланмайди. Иккинчи қаватда минглаб босма ва рақамли нашрларни ўз ичига олган катта кутубхона жойлашган. Тадқиқотчилар қўлёзмаларнинг рақамли нусхалари билан ишлаш имконига эга.

Бу ерда қўлёзмаларни тиклаш лабораторияси, конференция заллари, вақтинчалик кўргазмалар майдони ва Болалар музейи ҳам мавжуд. Шунингдек, кафе, сувенир дўкони ва дам олиш ҳудудлари ҳам ташкил этилган.