Янгиликлар

Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг Иккинчи Ренессанс бўлимида жойлашган Амир Темур секторига қадам қўйган заҳоти томошабин оддий экспозиция эмас, балки вақт ва макон чегараларини йўқотган тарихий муҳитга кириб боради — бу ерда ўтмиш сукутда эмас, балки жонли руҳда сўзлайди.

Илк бор тақдим этилган илмий ютуқлар харитаси Темурийлар давридаги ирригация, меъморчилик, китобат ва ислом илмлари соҳасидаги тараққиётни бир нуқтага жамлаб, бутун бир цивилизацион юксалиш манзарасини очиб беради. 

“Цивилизациялар ва кашфиётлар девори” бўйлаб жойлашган миниатюралар, нумизматика намуналари ва интерактив элементлар орқали тарих тасвир эмас, ҳаракатга айланиб, томошабинни унинг бевосита иштирокчисига айлантиради. 

Умар Ақта томонидан кўчирилган нодир Қуръон саҳифаси эса Иккинчи Ренессанс даври бўлимининг энг диққатга сазовор топилмаларидан бири сифатида намоён бўлади.

Бир вақтлар дунёдаги энг катта форматли Қуръони карим ҳисобланган ушбу қўлёзма Темурийлар давридаги китобат санъатининг юксак даражасини ёрқин ифода этади.

Унинг бир саҳифаси бугун Нью-Йоркдаги Метрополитен музейида сақланаётгани эса бу мероснинг жаҳон миқёсидаги аҳамиятини янада кучайтиради.

Оқсарой ва Аҳмад Яссавий мақбараси макетлари, бронза шамдон ва Улуғтоғ тоши каби ноёб намуналар Темурийлар даврининг моддий қудрати ва маънавий меросини жонли далил сифатида намоён этади. 

“Зафарнома” миниатюралари, “Темур тузуклари” қўлёзмалари ва нодир Қуръон саҳифалари жамланган ушбу қисм Темурийлар даврининг юксак маърифий ва маданий салоҳиятини таъсирчан тарзда очиб беради, томошабинни эса тарихни шунчаки кузатишдан уни чуқур ҳис этиш босқичига олиб ўтади.

Улуғтоғ тош битигида Амир Темурнинг 1391 йилда Олтин Ўрда хони Тўхтамишга қарши юришга отлангани ҳақидаги тарихий ёзув акс этган.

Қозоғистоннинг Қарағанда вилоятидан топилган ушбу тош Темурийлар даври ҳарбий юришларининг ноёб ва ишончли гувоҳи сифатида намоён бўлади.

Амир Темур ва Франция қироли Карл VI ўртасидаги ёзишмалар нусхалари экспозицияда Темурийлар даврининг халқаро дипломатик алоқалари қай даражада ривожланганини намоён этади.

Бу экспозиция Амир Темур шахсини фақат тарих саҳифаларида қолган буюк саркарда сифатида эмас, балки бутун бир цивилизацион юксалишга туртки берган кучли тафаккур ва ирода эгаси сифатида намоён этади. Бу ердан чиққан ҳар бир томошабин Соҳибқирон даврини шунчаки англаб эмас, балки унинг руҳини ҳис этган ҳолда тарк этади — чунки бу маконда тарих намойиш этилмайди, у қайта жонланади.