Yangiliklar

XI asr boshlarida Xorazm zaminida shakllangan Maʼmun akademiyasi oʻrta asrlar musulmon Sharqida ilm-fan, tafakkur va kashfiyotlar markaziga aylandi. Bu yerda Beruniy va Ibn Sino kabi dunyoviy tafakkur tarixini belgilab bergan allomalar ilmiy bahslar orqali yangi gʻoyalar yaratdilar. Qisqa faoliyat davriga qaramay, jahon sivilizatsiyasi rivojida oʻchmas iz qoldirgan ana shu Xorazm Maʼmun akademiyasi Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyasining “Birinchi Renessans davri” boʻlimida alohida oʻrin tutadi.

15 nafar kanizak koʻtargan libos. Qimmatbaho toshlar bilan bezalgan bosh kiyim. Davlat qudratini ifodalagan qizil rang. Bu Temuriy malika – Bibixonim (Saroymulkxonim) saroy libosi. Ushbu tarixiy obraz bugun Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyasida qayta tiklanib, oʻrta asrlar saroy madaniyatining yashirin maʼnolarini ochib bermoqda.

Soʻnggi yillarda Oʻzbekistonda tarixiy xotirani tiklash, maʼnaviy merosni asrab-avaylash va uni ilmiy asosda oʻrganish davlat siyosati darajasiga koʻtarildi. Ana shunday ezgu saʼy-harakatlar natijasida islom dunyosidagi eng qadimiy va noyob yozma manbalardan biri — Katta Langar Qurʼoni ilk bor ilmiy jihatdan toʻliq oʻrganilib, tarqoq sahifalari birlashtirildi va faksimil nashr sifatida jahon jamoatchiligiga taqdim etildi. Bu qoʻlyozmaning qayta jonlanishi nafaqat tarix, balki millat maʼnaviyati uchun ham ulkan ahamiyat kasb etadi.

Bugun butun dunyo ilm-fan tarixiga yangicha nigoh bilan qaramoqda. Algebraning asosini yaratgan, Yerning shakli va osmon jismlari harakatini ilmiy isbotlagan allomalar aynan Oʻzbekiston zaminidan yetishib chiqqanini xalqaro ilmiy jamoatchilik tobora keng eʼtirof etyapti. Islom sivilizatsiyasi markazidagi “Birinchi Renessans davri” boʻlimi esa Xorazmiy va Fargʻoniy kabi buyuk mutafakkirlar bosh boʻlgan Sharq uygʻonishining ilmiy qudratini jonli ekspozitsiyalar orqali namoyon etib, insoniyat taraqqiyoti qanday poydevor ustiga qurilganini ochib beradi.