Yangiliklar

Orexca sayti O‘zbekiston va Markaziy Osiyo bo‘ylab sayohatga ixtisoslashgan manba sifatida O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga alohida e’tibor qaratgan. Nashrda ta’kidlanishicha, mazkur markaz XXI asrdagi eng yirik madaniy va ilmiy loyihalardan biri bo‘lib, ko‘p asrlik merosni zamonaviy texnologiyalar bilan uyg‘unlashtirgan holda, nafaqat muzey, balki ta’lim va xalqaro muloqot uchun muhim platforma vazifasini bajaradi.

Islom sivilizatsiyasi markazi O‘zbekistonning XXI asrdagi eng yirik madaniy loyihalaridan biri hisoblanadi. U oddiy muzey sifatida emas, balki ilmiy va ta’limiy yirik majmua sifatida yaratilgan bo‘lib, ko‘p asrlik merosni zamonaviy texnologiyalar bilan uyg‘unlashtiradi. Binoning ulkan gumbazi ostida taxminan 15 000 kv.m ekspozitsiya maydoni joylashgan. Majmuaning markazida Islom olamining eng muqaddas yodgorliklaridan biri — VII asrga oid Xalifa Usmon Qur’oni saqlanadi. Markaz Toshkentni sayr qilayotgan mehmonlar uchun ham qulay joylashgan bo‘lib, mashhur Hazrati Imom majmuasi yonida joylashgan.

Yaratilish tarixi

Islom sivilizatsiyasi markazini tashkil etish g‘oyasi 2017 yilda O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan ilgari surilgan. Loyiha mintaqaning jahon ilm-fani va madaniyati rivojiga qo‘shgan hissasini namoyon etuvchi yagona makonni yaratish, shu bilan birga tadqiqot va ta’lim uchun platforma bo‘lish maqsadida ishlab chiqilgan.

Qurilish ishlari 2017–2025 yillarda olib borildi va unda yuzlab arxitektorlar, muhandislar, hunarmandlar va restavratorlar ishtirok etdi. Majmua me’morchiligi Samarqand, Buxoro, Xiva, Qo‘qon va Termiz kabi tarixiy shaharlardan ilhomlangan. Bu shaharlarga xos uslub binodagi umumiy kompozitsiya va bezaklarda aks etgan.

Loyiha davomida xalqaro ilmiy muassasalar, muzeylar va madaniy tashkilotlar ham qo‘shildi. Noyob qo‘lyozmalar va artefaktlar O‘zbekistonga qaytarilib, markaz kolleksiyasiga qo‘shildi. Majmua 2026 yil 17 mart kuni rasman ochildi.

Ekspozitsiya

Markaz muzey fondida 2000 dan ortiq eksponat mavjud bo‘lib, ular orasida maishiy buyumlar, asboblar, qo‘lyozmalar, kitoblar, arxeologik topilmalar va amaliy san’at namunalari bor. Ekspozitsiya to‘rtta mavzuli zalga bo‘lingan:

Islomdan avvalgi davr
•    Birinchi Renessans 
•    Ikkinchi Renessans 
•    Yangi O‘zbekiston 

Majmua markazida esa Qur’on zali joylashgan.

Islomdan avvalgi davr

Bu zal ekspozitsiyaning boshlanish nuqtasi bo‘lib, eng qadimgi davrlardan VII asrgacha bo‘lgan tarixni qamrab oladi. Bu yerda arxeologik topilmalar, petrogliflar, marosim buyumlari va ilk yozuv namunalari namoyish etilgan.

Zalning eng diqqatga sazovor qismi — “Sivilizatsiyalar va kashfiyotlar devori” bo‘lib, bareleflar va mulьtimedia elementlari bilan bezatilgan. Unda Xorazm, Baqtriya va Sug‘d kabi qadimiy hududlarning jahon madaniy va savdo aloqalaridagi o‘rni aks etgan.

Birinchi Renessans

Bu zal VIII–XIII asrlarni qamrab oladi. Bu davrda Xorazmiy, Farg‘oniy, Ibn Sino va Beruniy kabi allomalar matematika, tibbiyot, astronomiya va boshqa fanlar rivojiga katta hissa qo‘shgan. Ular asarlari keyinchalik lotin tiliga tarjima qilinib, Yevropada keng tarqalgan.

Ekspozitsiyada tangalar, qo‘lyozmalar, me’moriy modellar, zargarlik buyumlari va amaliy san’at namunalari namoyish etilgan. Mulьtimedia texnologiyalari orqali ilmiy yutuqlar yaqqol ko‘rsatib beriladi.

Ikkinchi Renessans

Bu zal XIV–XVI asrlarga, ya’ni Amir Temur va Temuriylar davriga bag‘ishlangan. Bu davrda Samarqand mintaqaning muhim madaniy markaziga aylangan.

Bu yerda Bibi-xonim masjidi, Go‘ri Amir maqbarasi va Ulug‘bek rasadxonasi kabi obidalar modellari namoyish etilgan. Shuningdek, Alisher Navoiy asarlari va Ulug‘bekning yulduzlar jadvali ham taqdim etilgan.

Yangi O‘zbekiston

So‘nggi zal zamonaviy O‘zbekistonga bag‘ishlangan. Unda mamlakatdagi islohotlar, ta’lim va ilmiy dasturlar, xalqaro madaniy hamkorlik masalalari yoritilgan.

Bu yerda OLED ekranlar, VR texnologiyalari va interaktiv ko‘rgazmalar orqali ekspozitsiya yanada chuqur o‘rganish imkoni yaratilgan. Binoning o‘zi ham madaniy merosni saqlash va uni zamonaviy tarzda taqdim etish ramzi sifatida namoyon bo‘ladi.

Qur’oni Karim zali

Markazning yuragi — Xalifa Usmon Qur’oni hisoblanadi. Bu Qur’on VII asrga mansub bo‘lib, eng qadimiy nusxalardan biri sanaladi.

Asl nusxa himoyalangan holda saqlanadi va yaqindan ko‘rish yoki suratga olish mumkin emas. Ammo uning nusxalari va mulьtimedia materiallari orqali matnni o‘rganish mumkin. Shuningdek, turli davrlarga oid boshqa qo‘lyozma Qur’onlar ham namoyish etilgan. Ilgari bu Qur’on Mo‘yi Muborak madrasasida saqlangan.

Qo‘shimcha imkoniyatlar

Majmua faqat muzey bilan cheklanmaydi. Ikkinchi qavatda minglab bosma va raqamli nashrlarni o‘z ichiga olgan katta kutubxona joylashgan. Tadqiqotchilar qo‘lyozmalarning raqamli nusxalari bilan ishlash imkoniga ega.

Bu yerda qo‘lyozmalarni tiklash laboratoriyasi, konferensiya zallari, vaqtinchalik ko‘rgazmalar maydoni va Bolalar muzeyi ham mavjud. Shuningdek, kafe, suvenir do‘koni va dam olish hududlari ham tashkil etilgan.