Audio texnologiyalar muzey tajribasini o‘zgartirmoqda
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida tarix qulog‘ingizga so‘zlaydi.
Markazda ekspozitsiyalarni zamonaviy, interaktiv va ta’sirchan tarzda taqdim etishga alohida e’tibor qaratilgan. Bu yerda yaratilgan sharoitlar tashrif buyuruvchilarga tarixiy merosni nafaqat ko‘rish, balki uni chuqur anglash va his qilish imkonini beradi.
Markazning eng yirik va mazmunan boy ekspozitsiyalaridan biri — “Sivilizatsiyalar va kashfiyotlar devori”da joriy etilgan individual audio texnologiyalar bu borada alohida ahamiyat kasb etmoqda. Ushbu tizim orqali mehmonlar turli video kontentlarni boshqalarga xalaqit bermagan holda, mustaqil ravishda tinglash imkoniga ega bo‘lishmoqda. Bu esa ekspozitsiya hududida ortiqcha shovqinsiz, tinch va intellektual muhitni ta’minlaydi.
Ekspozitsiya Islomdan avvalgi davr, Birinchi va Ikkinchi Renessans bosqichlarini qamrab olgan bo‘lib, har bir bo‘limda namoyish etilayotgan videolar individual audio qurilmalar orqali taqdim etilmoqda. Xususan, Birinchi Renessans bo‘limida 11 ta, Ikkinchi Renessans bo‘limida esa 7 ta maxsus eshitish moslamasi o‘rnatilgan. Bu har bir tashrif buyuruvchiga o‘zi qiziqqan mavzudagi lavhani tanlash va uning mazmuniga chuqur kirib borish imkonini beradi.
Ekspozitsiyadagi videolar mazmunan boy bo‘lib, ular orqali Markaziy Osiyo va Temuriylar davrining ilmiy hamda madaniy merosi jonli tarzda yoritiladi. Jumladan, Muhammad Xorazmiyning ilm-fan taraqqiyotidagi o‘rni, algebra va algoritmga asos solgani hamda “Bayt al-hikma”dagi faoliyati qisqa va tushunarli shaklda taqdim etiladi.
Ahmad Farg‘oniyning astronomiya va geografiya sohasidagi kashfiyotlari, Yer radiusini aniqlashdagi ilmiy yutuqlari hamda nilometr asbobini takomillashtirishdagi hissasi alohida yoritilgan. Shu bilan birga, Imom Buxoriy va Imom Termiziyning hadis ilmidagi ulkan xizmatlari, islom ilm-fani rivojiga qo‘shgan hissasi ham videolar mazmunidan o‘rin olgan.
Ekspozitsiyada Abu Nasr Forobiy, Abu Rayhon Beruniy va Ibn Sino kabi qomusiy olimlarning ilmiy merosi, Jaloliddin Manguberdining jasorati, Xorazm Ma’mun akademiyasi faoliyati va o‘rta asrlar me’morchiligiga oid ma’lumotlar ham jamlangan.
Temuriylar davriga bag‘ishlangan lavhalarda Bibixonim masjidi qurilishi, Shohrux Mirzo, Ibrohim Sulton va Boysung‘ur Mirzoning davlat boshqaruvi va madaniyat rivojiga qo‘shgan hissasi yoritiladi. Mirzo Ulug‘bekning ilmiy faoliyati, rasadxonasi va yulduzlar jadvali, shuningdek, Samarqanddagi Ulug‘bek akademiyasining jahon ilm-fanidagi o‘rni ham qisqa va mazmunli tarzda taqdim etilgan.
Shuningdek, Ulug‘bek madrasasining qurilishi, Temuriylar davridagi yog‘och o‘ymakorligi va miniatyura san’ati, jumladan, Firdavsiy, Nizomiy, Dehlaviy, Jomiy va Alisher Navoiy asarlariga ishlangan miniatyuralar orqali o‘sha davrning badiiy va ma’naviy muhiti yoritib beriladi.
Ekranlarning vertikal va gorizontal formatlarda joylashtirilgani, ularning har biri alohida audio nuqtalar bilan uyg‘unlashtirilgani vizual va eshitish tajribasini yagona tizimga aylantiradi. Bir vaqtning o‘zida turli mavzudagi videolar namoyish etilishiga qaramay, audio oqimlar o‘zaro aralashmaydi.
Shuningdek, “Yangi O‘zbekiston — Yangi Renessans poydevori” bo‘limida ham audio imkoniyatlar yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, bu yerda mehmonlar milliy musiqiy cholg‘u asboblari sadolarini tinglash orqali madaniy merosni yanada yaqindan his qiladilar.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi katta ilmiy xodimi Obid Tangirov bu haqda shunday deydi:
Quloqchinlar tashrif buyuruvchilar uchun qulaylik yaratish maqsadida o‘rnatilgan. Barcha ekranlardan bir vaqtning o‘zida ovoz yangrashi audio oqimlarning aralashib ketishiga olib kelishi mumkin. Mazkur tizim esa har bir videoni alohida va sifatli tinglash imkonini beradi. Dastlab bu texnologiyani 3300 yillik tarixga ega qadimiy nay ovozining gologramma ifodasida sinab ko‘rdik. Natijalar ijobiy bo‘lgach, uni boshqa ekspozitsiyalarga ham joriy etishga qaror qilindi.
Mutaxassislarning fikricha, bunday innovatsion yechimlar ekspozitsiyalarni yanada jonlantirib, tashrif buyuruvchilarga tarixiy jarayonlarni chuqurroq anglash imkonini yaratadi.
Kelgusida Markazda audio-vizual texnologiyalarni yanada takomillashtirish, yangi interaktiv kontentlar ishlab chiqish va tashrif buyuruvchilar uchun yanada qulay muhit yaratish ishlari izchil davom ettiriladi.
Go‘zal Beknazarova
P/S:Maqolani markaz rasmiy saytiga havola bilan ko‘chirib e’lon qilish mumkin