Yangiliklar

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida dunyo olimlari bugungi globallashuv davrida yanada dolzarb bo‘lib borayotgan bir savol atrofida jam bo‘ldi: Qur’on va hadislarni qanday to‘g‘ri tushunish kerak?

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida o‘tkazilgan anjuman O‘zbekiston musulmonlari idorasi, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti va Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamkorligida tashkil etildi. Turkiya, Rossiya, Misr va boshqa davlatlardan kelgan 70 dan ortiq olimlar, tadqiqotchilar va diniy soha vakillari bir maydonda fikr almashdi.

Bu yerdagi muhokamalar faqat nazariy emas. Ular zamonaviy jamiyat uchun amaliy ahamiyatga ega.

Abdurasul Toshpo‘latov, islom tarixi bo‘yicha mutaxassis, bu haqda shunday deydi:

– Noto‘g‘ri talqinlar nafaqat tushunmovchilik, balki nizolarga ham olib kelishi mumkin. Shuning uchun manbalarni to‘g‘ri anglash bugungi kunda juda muhim.

Bu fikrni boshqa ishtirokchilar ham qo‘llab-quvvatlaydi.

Moskva Islom instituti vakili Timur Faxretdinovning ta’kidlashicha, bu kabi anjumanlar nafaqat O‘zbekiston, balki butun islom olami uchun muhim ahamiyatga ega.

“Bu yerda olimlar Qur’onning jamiyat hayotidagi o‘rni haqida ochiq va chuqur muloqot qilmoqda,” — deydi u.

Ammo muammo faqat talqinda emas. U tarjimada ham.

Qozon islom universiteti rektori Rafik Mukhametshin shunday deydi:

“Qur’on tarjimalari ko‘paygan, ammo ularning barchasi ham mukammal emas. Ayrim hollarda mazmun to‘liq yetkazilmaydi. Shuning uchun tafsirlar muhim.”

Bu esa yana bir savolni o‘rtaga tashlaydi: zamonaviy tafsir qanday bo‘lishi kerak?

Shayx Ibrohim Abdulkarim, misrlik olim:

– Bugungi kunda noto‘g‘ri talqinlar ko‘payib bormoqda va buni ilmiy asosda hal qilish zarur.

Bu fikrlar zamirida bir haqiqat yotadi:

Islom manbalarini tushunish faqat diniy emas, balki ijtimoiy va madaniy ahamiyatga ham ega.

Anjuman doirasida Qur’on ilmlari, hadis, tafsir metodologiyasi va Movarounnahr ulamolari merosi kabi masalalar muhokama qilindi. Kitoblar ko‘rgazmasi va sho‘’ba yig‘ilishlari esa ilmiy muhitni yanada boyitdi.

Uyg‘un G‘ofurov, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti rektori:

“Bizning boy ilmiy merosimiz yuz minglab qo‘lyozmalarda saqlangan. Ularni o‘rganish orqali biz bugungi muammolarga javob topa olamiz.”

Bu anjuman shunchaki tadbir emas. U muloqot maydoni, fikrlar to‘qnashuvi va yechim izlash jarayoni.

Toshkentdagi bu uchrashuv bir haqiqatni yana bir bor ko‘rsatdi:
islom manbalarini to‘g‘ri anglash — bu faqat o‘tmishni tushunish emas, balki kelajakni shakllantirishdir.

Anjuman doirasida Toshkent islom instituti va Qozon islom universitetlari o‘rtasidagi o‘quv va ilmiy yo‘nalishlardagi aloqalarni rivojlantirish hamda yangi bosqichga olib chiqish maqsadida "Anglashuv memorandumi" imzolandi.

Anjuman yakunida bildirilgan fikrlar va ilmiy xulosalar kelgusidagi tadqiqotlar uchun mustahkam poydevor bo‘lishi kutilmoqda.

Bir narsa aniq: bu yerda berilgan savollar javob izlashning o‘zi eng muhim natijadir.