The Peninsula: "O‘zbekiston YUNESKOda Markaziy Osiyoning ilmiy merosini ilgari surishga qaratilgan tashabbusni taqdim etdi"
Markaziy Osiyoning boy ilmiy va ma’naviy merosini xalqaro miqyosda o‘rganish va targ‘ib qilishga qaratilgan O‘zbekiston tashabbusi Qatar matbuotida yoritildi. Qatarning ingliz tilida nashr etiluvchi, siyosat, jamiyat, iqtisodiyot va xalqaro voqealarni yoritishga ixtisoslashgan The Peninsula gazetasi xabar berishicha, Parijdagi YUNESKO bosh qarorgohida taqdim etilgan tashabbus tarixiy manbalarni raqamlashtirish, nodir qo‘lyozmalarni sun’iy intellekt yordamida o‘rganish va xalqaro ilmiy hamkorlikni kengaytirishni nazarda tutadi. Tadbirda 300 nafardan ortiq vakil ishtirok etdi.
Parijda mintaqa ilmiy va ma’naviy merosini asrab-avaylash, o‘rganish va targ‘ib qilishga bag‘ishlangan tadbirda 300 nafardan ortiq ishtirokchi qatnashdi.
Parij. O‘zbekiston 7 oktabr kuni YUNESKO bosh qarorgohida Markaziy Osiyoning ilmiy va ma’naviy merosini asrab-avaylash, o‘rganish hamda targ‘ib qilishga qaratilgan xalqaro tashabbusni taqdim etdi. Unda mintaqaning jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan beqiyos hissasi alohida ta’kidlandi.
«Islom sivilizatsiyasi: Movarounnahrning buyuk ma’naviy va ilmiy merosi hamda ma’rifat ufqlari» deb nomlangan tadbirda xalqaro tashkilotlar, diplomatik korpus, ilmiy muassasalar, madaniy tashkilotlar va ekspertlar hamjamiyatining 300 nafardan ortiq vakili bevosita hamda onlayn ishtirok etdi.
Taqdimot O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2025-yil sentyabr oyida Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 80-sessiyasidagi nutqida ilgari surilgan xalqaro kun tartibiga hamohang bo‘ldi. Ushbu kun tartibi Markaziy Osiyoning intellektual merosini keng e’tirof etish, xalqaro ilmiy hamkorlikni rivojlantirish va madaniyatlararo muloqotni mustahkamlashni nazarda tutadi.
Ishtirokchilar YUNESKO va BMT tizimidagi tashkilotlarning tarixiy manbalarni o‘rganish, qo‘lyozmalarni saqlash, raqamli texnologiyalarni joriy etish hamda ilmiy bilimlardan keng foydalanish imkoniyatlarini oshirishga qaratilgan qo‘shma loyihalarni qo‘llab-quvvatlash istiqbollarini muhokama qildilar. Tashabbus mintaqaning tarixiy merosini ta’lim, ilmiy tadqiqotlar va madaniyatlararo muloqotning zamonaviy ustuvor yo‘nalishlari bilan uyg‘unlashtirishni maqsad qilgan.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori, O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganish, saqlash va ommalashtirish bo‘yicha Jahon jamiyati (WOSCU) raisi doktor Firdavs Abduxoliqov tashabbusning asosiy yo‘nalishlarini taqdim etdi. U Markaziy Osiyoning buyuk mutafakkirlari ilmiy merosini tadqiqotchilar va kelajak avlodlar uchun yanada qulay va ochiq qilishda olimlar, kutubxonalar, muzeylar, universitetlar hamda xalqaro tashkilotlarning muvofiqlashtirilgan sa’y-harakatlari muhim ahamiyatga ega ekanini ta’kidladi.
Konferensiyada o‘z ma’ruzalarini taqdim etish uchun Parijga kelgan yetakchi xalqaro ilmiy, madaniy va diplomatik tashkilotlar rahbarlari ham ishtirok etdi. Ular orasida Oksford islom tadqiqotlari markazi direktori doktor Farhan Nizami, Islom olami ta’lim, fan va madaniyat tashkiloti (ICESCO) bosh direktori doktor Salim M. Al-Malik, Islom tarixi, san’ati va madaniyatini tadqiq etish markazi (IRCICA) bosh direktori professor doktor Mahmud Erol Qilich, «Al-Furqon» Islom merosi jamg‘armasi ijrochi direktori Sali Shahsivari, Jeneva diplomatik doirasi prezidenti Robert F. Blum, Milan Dizayn universiteti professori Mario Taddei, Islom hamkorlik tashkilotining YUNESKO huzuridagi Doimiy kuzatuvchi delegatsiyasi vakili doktor Salima Dalibey hamda Fransiyadagi Temuriylar tarixi va san’atini o‘rganish assotsiatsiyasi prezidenti Frederik Bressan bor.
Tashabbus doirasida tarixiy manbalar uchun xalqaro raqamli platformani yaratish, qo‘lyozmalarni o‘rganishda sun’iy intellektdan foydalanish, ilmiy konsorsium tashkil etish, ilmiy faoliyatini endi boshlagan tadqiqotchilarni qo‘llab-quvvatlash hamda global ta’lim va ilmiy loyihalarni rivojlantirishda madaniy diplomatiya imkoniyatlaridan foydalanish rejalashtirilgan.
Tadbirda 2026-yil mart oyida Toshkentda ochilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi faoliyati ham alohida e’tirof etildi. Taxminan 15 ming kvadrat metr maydonni egallagan markaz mintaqa ilm-fani, ta’limi, ma’naviy tafakkuri va madaniy aloqalari tarixini aks ettiruvchi materiallarni namoyish etadi. Uning to‘plamlaridan YUNESKOning «Jahon xotirasi» dasturiga kiritilgan ilk islomiy yozma merosning muhim yodgorligi — Usmon Mushafi ham o‘rin olgan.
Markaz tarixiy kolleksiyalarni zamonaviy tadqiqot usullari, raqamli vositalar va ta’lim dasturlari bilan uyg‘unlashtirgan xalqaro ilmiy-ma’rifiy platforma sifatida faoliyat yuritishi ko‘zda tutilgan. Uning vazifasi nafaqat merosni saqlash, balki bilim almashinuvi, akademik hamkorlik va madaniyatlararo muloqotni rivojlantirishni ham qamrab oladi.
Kelgusida YUNESKO, Birlashgan Millatlar Tashkiloti tuzilmalari hamda dunyodagi ilmiy va madaniy muassasalar bilan hamkorlikni yanada rivojlantirish rejalashtirilgan. Shuningdek, Markaziy Osiyo merosini xalqaro maydonlarda, jumladan, Parij va Jenevadagi tadbirlarda kengroq tanitishga qaratilgan ishlar amalga oshiriladi. Taqdimot O‘zbekistonning madaniy merosni asrab-avaylash borasidagi xalqaro hamkorlikni mustahkamlash va Markaziy Osiyo ilmiy merosining jahon intellektual makonidagi o‘rnini kengaytirishga qat’iy intilishini yana bir bor tasdiqladi.
Tarixiy bilimlar, zamonaviy texnologiyalar va xalqaro tajribani birlashtirish orqali tashabbus insoniyatning umumiy madaniy merosini o‘rganish va uni keng jamoatchilikka yetkazish uchun yangi imkoniyatlar yaratishni ko‘zlaydi.
Tadbir O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi, O‘zbekiston Respublikasining YUNESKO huzuridagi Doimiy vakolatxonasi, O‘zbekiston Respublikasining YUNESKO ishlari bo‘yicha Milliy komissiyasi, O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi, O‘zbekistonning Fransiyadagi elchixonasi hamda mamlakatning ixtisoslashgan ilmiy, ta’lim va madaniyat tashkilotlari hamkorligida tashkil etildi.
