Islom sivilizatsiyasi markazida nodir meros nashrlari ilmiy ekspertizadan o‘tkazilmoqda
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida Qur’oni Karimning nodir qo‘lyozmalari, Katta Langar Qur’oni va islom sivilizatsiyasi tarixiga bag‘ishlangan 10 ta kitobning ilmiy ekspertizasi o‘tkazildi. Mutaxassislar nashrlardagi tarixiy ma’lumotlar va qo‘lyozma tasvirlarining aniqligi, arabcha va o‘zbekcha matnlar tahriri, fotosuratlar sifati hamda badiiy bezak yechimlarini atroflicha ko‘rib chiqdi.
Tarixiy qo‘lyozmalar va buyuk allomalar merosini kitobxonlarga yetkazish nafaqat ilmiy izlanish, balki yuksak tahririy mas’uliyatni ham talab etadi. Ayniqsa, asrlar davomida saqlanib kelayotgan nodir manbalar haqidagi nashrlarda har bir tarixiy ma’lumot, qo‘lyozma tasviri va uning tavsifi ishonchli dalillarga asoslanishi muhim.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida Nashrlar ekspertizasi komissiyasining tashkil etilgan navbatdagi ilmiy muhokamasi ana shu maqsadga qaratildi.
Nashrga tayyorlanayotgan 10 ta kitobning ilmiy mazmuni, matnlar tahriri, tarixiy manbalarning ishonchliligi, fotosuratlar sifati va badiiy bezagi mutaxassislar ishtirokida ko‘rib chiqildi.
Muhokamaga Markaz bosh ilmiy xodimi Zohidullo Munavvarov boshchilik qildi. Ekspertlar guruhida shayx Abdulaziz Mansur, xattot Habibullo Solih, Muslim Atayev, Saidahbor Bulatov, Eldor Ibragimov va boshqa ilmiy xodimlar ishtirok etdi.
Mutaxassislar kitoblarning mazmun va shakl jihatidan puxta tayyorlanishi, tarixiy ma’lumotlar bilan tasviriy materiallar o‘rtasidagi muvofiqlik hamda nashrlarda uchragan xatolarni chop etishdan avval bartaraf qilish masalalariga alohida e’tibor qaratdi.
Ilmiy muhokamaning muhim qismi Qur’oni Karimning tarixiy qo‘lyozmalariga bag‘ishlangan nashrlar ekspertizasi bo‘ldi.
Jumladan, «Qur’oni Karimning O‘zbekiston to‘plamlaridagi noyob qo‘lyozmalari» nomli kitobning ilmiy mazmuni, tarixiy manbalarga oid ma’lumotlari va qo‘lyozmalarga berilgan tavsiflar ko‘rib chiqildi.
Mutaxassislar kitobdagi ma’lumotlarning aniqligi, qo‘lyozmalarning ilmiy xususiyatlari hamda tasvirlarning to‘g‘ri tanlanishiga oid takliflar bildirdi.
Shuningdek, «Qur’oni Karimning 114 nodir qo‘lyozmasi» nomli kitob ham ilmiy ekspertizadan o‘tkazildi.
Muhokama davomida qo‘lyozmalar tasvirlarining joylashuvi, ularning tarixiy tavsifi va ilmiy identifikatsiyasiga alohida e’tibor qaratildi.
Ekspertizada Katta Langar Qur’oniga bag‘ishlangan kitob ham alohida muhokama qilindi.
Mutaxassislar qo‘lyozmaning kitobda namoyish etilishi, sahifalar kompozitsiyasi, tasvirlarning joylashuvi va ranglar uyg‘unligini ko‘rib chiqdi.
Muhokama davomida tarixiy qo‘lyozmalarga bag‘ishlangan nashrlarning tashqi ko‘rinishi ularning ilmiy mazmuniga mos bo‘lishi, bezak elementlari esa asosiy manbani to‘g‘ri anglashga xizmat qilishi zarurligi ta’kidlandi.
To‘rtta hamkorlik nashri: tarjima va tahrirga alohida e’tibor
Yig‘ilishda Islom sivilizatsiyasi markazi va Xalqaro islom iqtisodiyoti akademiyasi hamkorligida tayyorlangan to‘rtta kitob ham ko‘rib chiqildi.
Ekspertlar ularning ilmiy mazmuni, tarjimalari, matnlar tahriri hamda turli tillardagi ma’lumotlarning o‘zaro muvofiqligi yuzasidan mulohazalar bildirdi.
Xususan, IRCICAga oid nashrning bir qismi o‘zbek, ikkinchi qismi arab tilida tayyorlangani inobatga olinib, arabcha matnlarni tegishli mutaxassislar tomonidan yana bir bor tekshirish zarurligi qayd etildi.
Mutaxassislar boshqa nashrlarda ham aniqlangan imloviy, uslubiy va mazmuniy kamchiliklarni bartaraf etish bo‘yicha tavsiyalar berdi.
Alohida ta’kidlanganidek, ko‘p tilli ilmiy nashrlarda tarjima aniqligi, atamalarning bir xil qo‘llanilishi va tarixiy tushunchalarning to‘g‘ri ifodalanishi muhim ahamiyatga ega.
Nashrdan avvalgi ekspertiza nima uchun muhim?
Islom sivilizatsiyasi tarixi, Qur’oni Karim qo‘lyozmalari va buyuk allomalar merosiga bag‘ishlangan kitoblar keng jamoatchilik uchun ilmiy bilim manbai hisoblanadi.
Bunday nashrlardagi noaniq ma’lumotlar, noto‘g‘ri tanlangan tasvirlar yoki tahririy kamchiliklar o‘quvchilarning tarixiy manbalar haqidagi tasavvuriga ta’sir qilishi mumkin.
Shu sababli Islom sivilizatsiyasi markazida kitoblarni nashrga tayyorlash jarayoni faqat matnlarni tahrir qilish bilan cheklanmay, ularni turli yo‘nalishdagi mutaxassislar ishtirokida ilmiy baholashni ham qamrab olmoqda.
Ekspertizada tarixiy manbalarning ishonchliligi, qo‘lyozmalar tasvirlarining aniqligi, ularga berilgan sharhlar, ilmiy atamalar, tarjima sifati va kitob dizayni o‘zaro bog‘liq mezonlar sifatida ko‘rib chiqildi.
Bu jarayon mualliflar, muharrirlar, xattotlar, manbashunoslar va boshqa mutaxassislar o‘rtasidagi ilmiy muloqot uchun ham imkoniyat yaratmoqda.
10 ta kitob bo‘yicha tavsiyalar belgilandi
Yig‘ilish yakunida ekspertlar kun tartibiga kiritilgan nashrlar yuzasidan o‘z xulosalarini bildirdi.
Aniqlangan kamchiliklarni mualliflar bilan birgalikda bartaraf etish, zarur hollarda matnlarni qayta tahrirlash, qo‘lyozma tasvirlari va fotosuratlarni almashtirish, tarixiy ma’lumotlarni qo‘shimcha tekshirish hamda nashrlarni keyingi ekspertizaga takomillashtirilgan holda taqdim etishga e’tibor qaratildi.
Muhokamalar kitoblarning nafaqat badiiy jihatdan sifatli, balki tarixiy va ilmiy ma’lumotlar nuqtai nazaridan ham ishonchli bo‘lishini ta’minlashga qaratildi.
