Yangiliklar

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining Ikkinchi Renessans bo‘limida joylashgan Amir Temur sektoriga qadam qo‘ygan zahoti tomoshabin oddiy ekspozitsiya emas, balki vaqt va makon chegaralarini yo‘qotgan tarixiy muhitga kirib boradi — bu yerda o‘tmish sukutda emas, balki jonli ruhda so‘zlaydi.

Ilk bor taqdim etilgan ilmiy yutuqlar xaritasi Temuriylar davridagi irrigatsiya, me’morchilik, kitobat va islom ilmlari sohasidagi taraqqiyotni bir nuqtaga jamlab, butun bir sivilizatsion yuksalish manzarasini ochib beradi. 

“Sivilizatsiyalar va kashfiyotlar devori” bo‘ylab joylashgan miniatyuralar, numizmatika namunalari va interaktiv elementlar orqali tarix tasvir emas, harakatga aylanib, tomoshabinni uning bevosita ishtirokchisiga aylantiradi. 

Umar Aqta tomonidan ko‘chirilgan nodir Qur’on sahifasi esa Ikkinchi Renessans davri bo‘limining eng diqqatga sazovor topilmalaridan biri sifatida namoyon bo‘ladi.

Bir vaqtlar dunyodagi eng katta formatli Qur’oni karim hisoblangan ushbu qo‘lyozma Temuriylar davridagi kitobat san’atining yuksak darajasini yorqin ifoda etadi.

Uning bir sahifasi bugun Nyu-Yorkdagi Metropoliten muzeyida saqlanayotgani esa bu merosning jahon miqyosidagi ahamiyatini yanada kuchaytiradi.

Oqsaroy va Ahmad Yassaviy maqbarasi maketlari, bronza shamdon va Ulug‘tog‘ toshi kabi noyob namunalar Temuriylar davrining moddiy qudrati va ma’naviy merosini jonli dalil sifatida namoyon etadi. 

“Zafarnoma” miniatyuralari, “Temur tuzuklari” qo‘lyozmalari va nodir Qur’on sahifalari jamlangan ushbu qism Temuriylar davrining yuksak ma’rifiy va madaniy salohiyatini ta’sirchan tarzda ochib beradi, tomoshabinni esa tarixni shunchaki kuzatishdan uni chuqur his etish bosqichiga olib o‘tadi.

Ulug‘tog‘ tosh bitigida Amir Temurning 1391 yilda Oltin O‘rda xoni To‘xtamishga qarshi yurishga otlangani haqidagi tarixiy yozuv aks etgan.

Qozog‘istonning Qarag‘anda viloyatidan topilgan ushbu tosh Temuriylar davri harbiy yurishlarining noyob va ishonchli guvohi sifatida namoyon bo‘ladi.

Amir Temur va Fransiya qiroli Karl VI o‘rtasidagi yozishmalar nusxalari ekspozitsiyada Temuriylar davrining xalqaro diplomatik aloqalari qay darajada rivojlanganini namoyon etadi.

Bu ekspozitsiya Amir Temur shaxsini faqat tarix sahifalarida qolgan buyuk sarkarda sifatida emas, balki butun bir sivilizatsion yuksalishga turtki bergan kuchli tafakkur va iroda egasi sifatida namoyon etadi. Bu yerdan chiqqan har bir tomoshabin Sohibqiron davrini shunchaki anglab emas, balki uning ruhini his etgan holda tark etadi — chunki bu makonda tarix namoyish etilmaydi, u qayta jonlanadi.