Fikr-mulohazalar

Oʻzbekiston tarixi haqiqatan ham beqiyos. U besh ming yillik taraqqiyotni oʻz ichiga olgan ulkan sivilizatsiyadir. Bir millatni anglash uchun uning tarixini bilish kerak, bu yerda esa tarix juda boy. Insoniyat sivilizatsiyasiga ulkan hissa qoʻshgan koʻplab ilmiy va madaniy yutuqlar aynan shu zamindan kelib chiqqan.

Ayni paytda xalqlarimizning o‘ziga xos tarixiy-madaniy merosiga asoslangan mintaqaviy o‘ziga xoslikni mustahkamlash alohida ahamiyat kasb etadi. Biz Islom sivilizatsiyasi markazini ziyorat qildik. Bu ulkan va noyob inshootdir. Darhaqiqat, bu ilmiy, turistik va etnomadaniy loyihadir.

Rostini aytsam, bu yerda men beqiyos taassurotlar girdobiga tushib qoldim. Har bir ekspozitsiya, har bir zal, har bir detal chuqur oʻylangan. Uch ming yillik tarixni bugungi avlodga shu darajada zamonaviy shaklda yetkazib berish — bu yuksak sanʼat va buyuk mahorat talab etadi.

Men sizning Prezidentingizni va mamlakatingizni ana shunday muhtasham majmua ishga tushayotgani bilan tabriklamoqchiman. Avvalo bizga ushbu muhtasham markaz bilan yaqindan tanishish imkoni berilgani uchun minnatdorlik bildiraman.

Ayrim mamlakatlarda dinimizga nisbatan xurujlar kuchayib, islomofobiya tizimli tus olayotgan bir paytda, Islom sivilizatsiyasi markazining ochilishi butun dunyoga islom — bunyodkorlik, bag‘rikenglik, do‘stlik va birodarlik dini ekanini namoyon etadi. Islom olamining buyuk namoyandalari jahon ilmi va madaniyatiga ulkan hissa qo‘shgan, Islom sivilizatsiyasi markazi buni yaqqol ko‘rsatib turibdi. Ishonchim komilki, Toshkentdagi salobati va ekspozitsiyasi jihatidan noyob bo‘lgan Islom sivilizatsiyasi markazi butun islom olamining faxr-iftixoriga aylanadi

Men bir necha yildan beri Oʻzbekistonda bunday ulkan Islom sivilizatsiyasi markazi barpo etilayotgani haqida eshitib yurganman. Taxminan olti oy avval bino tashqi koʻrinishini koʻrganimda ham hayratga tushgan edim. Ammo hozir bu yerning ichki mazmunini koʻrib, oʻsha taassurotlarim yanada chuqurlashdi.

Bu yerda meni eng koʻp hayratga solgan narsa, shubhasiz, muqaddas Qurʼoni karim boʻldi. Uni sentabr oyida koʻrish sharafiga muyassar boʻlgan edim. Kecha delegatsiya aʼzolari bilan ham kelgandim. Bugun yana qaytib keldim va endigina yetib kelgan oʻgʻlimga ham uni koʻrsatishni istadim. Bu men uchun juda noyob va qadrli holat boʻldi.

Bu maskan, bir tomondan, juda keng qamrovli va puxta o‘ylangan majmua bo‘lsa, ikkinchi tomondan, insonni ming yillar qa’ridan bizgacha yetib kelgan buyuk sivilizatsiyalar bilan yuzma-yuz qo‘yadi. Bu yerda tug‘iladigan his-tuyg‘ularni birgina so‘z bilan ifodalash qiyin.

Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi faoliyati bilan yaqindan tanishib, qisqa muddatda erishilgan natijalarga guvoh boʻldik. Nega ʼqisqa muddatʼ deyman? Chunki ekspozisiyalar boʻylab yurganingizda, bunday ulkan ishlarni yaratish uchun odatda oʻnlab yillar talab etiladi, degan fikr oʻz-oʻzidan paydo boʻladi.

Bu markazda biror bir jihatni alohida ajratib koʻrsatish qiyin — hammasi nihoyatda goʻzal va puxta oʻylangan. Miloddan avvalgi uch ming yillik tarixdan boshlab bugungi Yangi Oʻzbekistongacha boʻlgan davr izchil va mantiqiy tarzda yoritilgan. Bu esa mamlakatda vaqt oʻtishi bilan qanday ulkan oʻzgarishlar yuz berganini aniq va ravshan koʻrsatib beradi. Sizlarga eng ezgu tilaklarimni bildiraman.

- Avvalo aytish joizki, janob O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Miromonovich juda muhim va buyuk konsepsiya — O‘zbekistonning Uchinchi Renessansi g‘oyasini ilgari surdilar. Ma’lumki, O‘zbekiston tarixida ikki buyuk Renessans davri bo‘lgan. U davrlarda mamlakatning ma’naviyati, madaniyati, me’morchiligi va ilm-fani yuksak taraqqiyotga erishgan. Bugungi XXI asrda O‘zbekiston ana shu taraqqiyot yo‘lini davom ettirmoqda. Uchinchi Renessans g‘oyasi, avvalo, milliy ma’naviyat, madaniyat va tarixiy merosga tayanadi.

Markazning tashqi mahobati va ichki goʻzalligi ochigʻi meni hayratga soldi. Koʻp muzeylarda boʻlganman ammo, Islom sivilizatsiyasi markazi muzeyidek mukammal va noyob ekpozitsiyani koʻrmagandim. Ayniqsa, Qurʼon zalida saqlanayotgan Islom olamining noyob durdonasi asl Usmon mushafi meni hayajonimga sabab boʻldi. Har bir eksponat oʻzining tarixiy ahamiyati bilan alohida eʼtirofga munosib.

Shuni ayta olamanki, juda yoqimli taassurot ostida qoldim. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev topshirigʻi bilan bu yerda juda katta ish amalga oshirilgan. Markaz muhabbat bilan, juda yuqori sifatda barpo etilgani yaqqol seziladi.

Oʻzbekiston hukumati va shaxsan Prezidentga bu Markazni oʻz koʻzimiz bilan koʻrish imkonini bergani uchun chin dildan minnatdorlik bildiraman. Bu yerda ilgari bilmagan koʻplab maʼlumotlarni koʻrdim. Menimcha, bu Oʻzbekistonning yashirin xazinasi.

– Rostini aytsam, bu yerda amalga oshirilgan ishlar meni hayratga soldi. O‘zbekiston rahbariyatini, Prezidentingizni, ushbu loyihani hayotga tatbiq etgan barcha rassomlar va tarixchilarni samimiy tabriklayman. Bu O‘zbekiston uchun beqiyos va nihoyatda muhim loyiha. Uning dunyoning kuchli o‘nligidan joy olishi mutlaqo mantiqiy. Loyiha juda puxta o‘rganilgan, eng mayda detallarigacha ochib berilgan.

Bu yerda uchta renessans — Oʻzbekistonning bugungi qiyofasiga taʼsir koʻrsatgan jarayonlar va buyuk insonlar yaratgan meros — bularning barchasi aniq va ixcham tarzda namoyish etilgan. Insoniyatni yangi yoʻnalishga boshlagan dastlabki oʻzgarishlar, ulkan siljishlar bu yerda yoritilgan va ularning ahamiyati beqiyos

– O‘zbekiston Islom sivilizatsiyasi markazi va muzeyiga tashrif buyurganimdan nihoyatda mamnun bo‘ldim. Ushbu markaz O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoev tashabbusi bilan barpo etilgan g‘oyat noyob va muhim loyiha hisoblanadi. Bu maskan O‘zbekistonning islomdan avvalgi davri hamda islomiy davrdagi betakror tarixini chuqur va tizimli ravishda yoritib beradi.

Men juda hayratdaman. Fikrimcha, bu juda zamonaviy va taʼlimiy yondashuv orqali nafaqat mamlakatingiz tarixini, balki islom tarixini ham keng jamoatchilikka tanishtirishning eng zoʻr usuli.

Bunday Markazni tasavvur ham qila olmasdim. Oʻz tarixingiz va bugungi hayotingizda muhim boʻlgan barcha jihatlarni shu qadar taʼsirli tarzda namoyish etayotganingiz meni chin dildan hayratga soldi. Bu markazni koʻrayotganimdan juda mamnunman va bu men uchun katta sharaf. Yana shuni qoʻshimcha qilmoqchimanki, siz bilganingizdek, Islom sivilizatsiyasi markazining bunyod etilishi Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan amalga oshirilgan.

Bu yerda koʻrganlarim — haqiqatan ham aql bovar qilmaydigan darajada hayratlanarli. Men bugun guvoh boʻlgan manzaralarni boshqa hech qayerda uchratmaganman. Markaz ichidagi har bir detal, har bir boʻlimga berilgan eʼtibor — nihoyatda nafis va aniq maqsadli tashkillashtirilgan.